Ταξίδι στον Λαιμό του Διαβόλου

Βουλγαρία, Φαράγγι Trigrad

Στην επιστροφή μας από ταξίδι στα Βαλκάνια στα τέλη Αυγούστου του 2024, διασχίσαμε τα βουνά της Ροδόπης με κατεύθυνση νοτιοανατολικά. Ταξιδέψαμε από την πρωτεύουσα της Βουλγαρίας, Σόφια, μέχρι τα Ελληνοβουλγαρικά σύνορα στον συνοριακό σταθμό Ζλάτογκραντ – Θέρμες, σε μια διαδρομή περίπου 220 χιλιομέτρων. Εκεί βιώσαμε μια δυνατή ταξιδιωτική εμπειρία σε μία από τις ωραιότερες διαδρομές που έχουμε κάνει με τη μηχανή! Πριν επιστρέψουμε στη βάση μας στην Αλεξανδρούπολη, είχαμε βάλει ως ενδιάμεσο σταθμό το Σπήλαιο “Devil’s Throat” ή ελληνιστί «Λαιμός του Διαβόλου» στο φαράγγι του Trigrad στη Νοτιοδυτική Βουλγαρία.

Η απόλυτη ομορφιά των βουνών της Ροδόπης

Η απόλυτη ομορφιά της φύσης άρχισε να απλώνεται μπροστά μας, αφού αφήσαμε, μετά από κάμποσα χιλιόμετρα, τον αυτοκινητόδρομο «Θράκη» Ε80 με κατεύθυνση προς Νότο. Περάσαμε περιοχές, αρχικά της επαρχίας Πάζαρτζικ και στη συνέχεια Σμόλιαν. Ακολουθήσαμε την επαρχιακή οδό 866, που ουσιαστικά ακολουθεί τη ροή του ποταμού Vacha. Ο ποταμός αυτός είναι ένας από τους κύριους παραπόταμους του ποταμού Έβρου (ή «Μαρίτσα», όπως τον λένε στη Βουλγαρία) με μήκος περίπου 104 χλμ.

Περάσαμε από το φράγμα του Krichim, ένα από τα τέσσερα φράγματα της περιοχής, που ουσιαστικά διοχετεύουν πόσιμο νερό στην περιοχή της Φιλιππούπολης. Εκεί υπάρχει και χώρος αναψυχής. Στη συνέχεια περάσαμε από την τεχνητή λίμνη Vacha, όπου επίσης υπάρχει χώρος για να ξεκουραστείς, να θαυμάσεις το τοπίο και να βγάλεις τις απαραίτητες φωτογραφίες. Γενικά, τα νερά του ποταμού και των λιμνών που σχηματίζει στο πέρασμά του, είναι πεντακάθαρα. Σε συνδυασμό με το πράσινο που τον περιβάλλει δημιουργούν ένα πραγματικά μαγευτικό τοπίο! Έτσι, η σχετικά δύσκολη οδηγικά διαδρομή με τις πολλές στροφές, το όχι και τόσο καλό οδόστρωμα και τους στενούς δρόμους μας αποζημίωσε και μας γέμισε ανυπομονησία για το τι θα δούμε πιο κάτω!

Το εντυπωσιακό φαράγγι του Trigrad

Για το φαράγγι ακολουθήσαμε τη διαδρομή 197. Οδηγήσαμε μέσα από όμορφα, Πομάκικα κυρίως, χωριά, σκαρφαλωμένα στις πλαγιές των βουνών. Είδαμε βοσκοτόπια, εκτροφεία πέστροφας, αλλά και ξενώνες, ταβέρνες και μαγαζάκια, μέχρι που αρχίσαμε να διασχίζουμε το εντυπωσιακό φαράγγι του Trigrad. Το φαράγγι, μήκους 7 περίπου χιλιομέτρων, αγκαλιάζει την πορεία ενός μικρότερου ποταμού, του Trigradska, που προφανώς του έχει δώσει και το όνομά του. Αυτός στη συνέχεια βυθίζεται στον τελικό μας προορισμό, στη σπηλιά με το όνομα «Λαιμός του Διαβόλου». Όπως θα διαπιστώναμε στη συνέχεια, λίγα μέτρα πιο κάτω από τη σπηλιά, ο ποταμός και πάλι αναδύεται στην επιφάνεια σχηματίζοντας αυτό που οι γεωλόγοι ονομάζουν «καρστική πηγή». Πολύ εντυπωσιακό!

Τα τείχη του φαραγγιού υψώνονται επιβλητικά ως τα 300 και πάνω μέτρα και σε μερικά σημεία είναι αρκετά στενό. Σου προκαλεί ένα δέος όταν το διασχίζεις! Όπως δέος, φυσικά, σου προκαλεί και η είσοδος στη σπηλιά.

Στις πύλες του Άδη

Η είσοδος στη σπηλιά «Λαιμός του Διαβόλου» βρίσκεται σχεδόν πάνω στον δρόμο που οδηγεί στο χωριό Trigrad. Μπροστά στην είσοδο υπάρχει χώρος στάθμευσης και ακριβώς από πάνω είναι το ταμείο, όπου αγοράζεις το εισιτήριο εισόδου. Καθώς δεν υπάρχει πρόσβαση στο διαδίκτυο στην περιοχή δεν υπάρχει η δυνατότητα χρήσης κάρτας, οπότε πληρώνεις με μετρητά. Καλό να είναι να έχεις λέβα, το τοπικό νόμισμα. Ειδάλλως υπάρχει περίπτωση να βγεις χαμένος αν πληρώσεις σε ευρώ… Πληρώσαμε 11 € για δύο άτομα, δηλαδή περίπου 20 λέβα.

Ξενάγηση στα βουλγαρικά

Η επίσκεψη στο εσωτερικό της σπηλιάς γίνεται κάθε είκοσι λεπτά με συνοδεία ξεναγού. Η ξενάγηση βέβαια γίνεται μόνο στα βουλγαρικά. Οπότε εμάς μας έδωσαν ένα έντυπο με περίληψη του περιεχομένου της ξενάγησης στα αγγλικά και μας είπαν ότι θα πρέπει να μπούμε με το γκρουπ, αλλά μπορούμε στη συνέχεια να προχωρήσουμε μόνοι μας. Αυτό με καθησύχασε ιδιαιτέρως καθώς, λόγω της κλειστοφοβίας μου, ο εγκλεισμός μου σε έναν τέτοιο χώρο με αρκετά άτομα ήταν κάτι που φοβόμουν αρκετά. Το να έχουμε τον δικό μας ρυθμό μου έδωσε μια ανάσα.

Όπως διαπιστώνει κανείς όταν επισκέπτεται το συγκεκριμένο σπήλαιο, αυτό που σε εντυπωσιάζει δεν είναι ούτε το μέγεθός του, ούτε η πολυπλοκότητα των γεωλογικών σχηματισμών του, ούτε η τουριστική του αξιοποίηση. Είναι κυρίως η αίσθηση που αποπνέει. Η τεράστια κεντρική αίθουσά του, το ιδιόμορφο σχήμα του κατά την έξοδο, που λένε ότι μοιάζει με κεφάλι διαβόλου, και ο θρύλος με τον οποίο το έχουν ντύσει, που στηρίζεται απόλυτα στον γνωστό αρχαιοελληνικό μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, σε κάνουν να νιώθεις ότι εισέρχεσαι πράγματι στο υπόγειο βασίλειο του Άδη!

Λίγα λόγια για την ιστορία του σπηλαίου

Το σπήλαιο “Λαιμός του Διαβόλου” δεν έχει εξερευνηθεί εξ ολοκλήρου. Η πρώτη απόπειρα έγινε το 1961 από δύο ορειβάτες, τον Nico Korchev και τη Helena Padareva, οι οποίοι δεν είχαν καταφέρει να εξερευνήσουν το υπόγειο ποτάμι. Λένε ότι έχουν γίνει πολλές απόπειρες από τότε, αλλά καταλήγουν στο ότι ο, τιδήποτε φτάνει ως εκεί δεν ανεβαίνει ποτέ ξανά πίσω. Πειράματα που έγιναν με χρωματισμό των νερών απέδειξαν ότι το νερό χρειάζεται περισσότερο από 2 ώρες για να διασχίσει τη μικρή απόσταση από το ένα υπόγειο άνοιγμα στο άλλο. Αυτό τροφοδοτεί εικασίες για ένα εκτεταμένο σύστημα υπόγειων ρευμάτων. Τη δεκαετία του 1970 οι νεαροί δύτες Siana Lyutskanova και Evstati Iovchev βούτηξαν στα νερά της σπηλιάς για να την εξερευνήσουν. Όμως δεν γύρισαν ποτέ πίσω κι έτσι σταμάτησαν και οι περαιτέρω έρευνες.

Πληροφορίες για όσους έχουν κλειστοφοβία και για τη θερμοκρασία

Για όσους φοβούνται ή έχουν κλειστοφοβία σαν κι εμένα να πω ότι τελικά δεν ήταν τόσο δύσκολο να διασχίσεις το σπήλαιο. Είναι αρκετά φωτισμένο και ευρύχωρο και η περιήγηση τελειώνει μέσα σε περίπου 15 λεπτά. Όμως η θερμοκρασία εντός είναι περίπου 8 βαθμοί Κελσίου και έχει αρκετή υγρασία, όπως είναι αναμενόμενο, ανεξάρτητα από την εποχή και τις καιρικές συνθήκες. Οπότε, ακόμη κι αν το επισκεφτείτε το καλοκαίρι, όπως εμείς, φορέστε ζεστά ρούχα.

Τι θα αντιμετωπίσετε

Ο Λαιμός του Διαβόλου σχηματίστηκε λόγω κατολίσθησης, καθώς ο ποταμός εισήλθε  εξ ολοκλήρου μέσα στο βράχο. Το αποτέλεσμα ήταν να σχηματιστεί μια τεράστια αίθουσα μήκους 11 μ., πλάτους 40 μ. και ύψους 35 μ., που έχει το όνομα «αίθουσα του κεραυνού». Το όνομα το πήρε από τον δυνατό θόρυβο που δημιουργεί το νερό που πέφτει με δύναμη προς τα κάτω και αντηχεί σε όλο το εσωτερικό του. Ο ποταμός χύνεται στο σπήλαιο με τη μορφή 18 καταρρακτών. Ο υψηλότερος από αυτούς είναι 42 μ. (θεωρείται ο ψηλότερος υπόγειος καταρράκτης στα Βαλκάνια). Στη συνέχεια ρέει κάτω από μια στενή χοάνη μέσα στη σπηλιά. Μετά από μια στοά 60 μέτρων, το ποτάμι αναδύεται ξανά έξω από τα βράχια.

Ουσιαστικά πλέον η είσοδος των επισκεπτών γίνεται από την στοά. Οπότε η πραγματική είσοδος του σπηλαίου αποτελεί πλέον την έξοδο, μια έξοδο που, κυριολεκτικά, σου κόβει την ανάσα. Για να βγεις στην επιφάνεια της γης ουσιαστικά πρέπει να «αναδυθείς», ως άλλος Ορφέας, σκαρφαλώνοντας περίπου 300 απότομα και γλιστερά σκαλοπάτια!

ΠΡΟΣΟΧΗ: Αν έχετε υψοφοβία ή η φυσική σας κατάσταση δεν είναι και τόσο καλή, καλύτερα να μην επισκεφτείτε το συγκεκριμένο σπήλαιο, αποκλειστικά και μόνο λόγω αυτών των σκαλοπατιών.

Όμως όταν καταφέρνει ο επισκέπτης να βγει από τη σπηλιά, αν και ασθμαίνοντας, δεν μπορεί να μην δοξάσει για άλλη μια φορά τη φύση και τις μεγαλειώδεις δημιουργίες της!

Τι άλλο μπορείτε να κάνετε εκεί γύρω

Γύρω από τον Λαιμό του Διαβόλου υπάρχουν ταβέρνες και πάγκοι με αναμνηστικά, κυρίως ντόπια προϊόντα, μέλι, μαρμελάδες, αρωματικά χόρτα, μαγνητάκια, παραδοσιακές φορεσιές και πολλά άλλα. Κι εδώ μόνο με λέβα μπορείς να πληρώσεις.

Εάν έχετε κουράγιο, συνεχίστε την περιήγησή σας και πιο πάνω από το σπήλαιο. Στον δρόμο προς το χωριό Trigrad θα περάσετε από μια μικρή υπαίθρια έκθεση με το όνομα “Rhodope Herb Park”, όπου παρουσιάζονται εν συντομία δείγματα της χλωρίδας και πανίδας της περιοχής με έναν κάπως παιγνιώδη τρόπο, κατάλληλο πιο πολύ για τα παιδιά.

Για πιο extreme γούστα

Για όσους θέλουν κάτι πιο extreme, που θα περιλαμβάνει και αναρρίχηση, εκεί κοντά υπάρχει και το σπήλαιο Haramiyska. Θα χρειαστείτε όμως κατάλληλο εξοπλισμό και φυσικά έμπειρους οδηγούς, που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Εμείς δεν είχαμε τον χρόνο και το κουράγιο, οπότε δεν το τολμήσαμε.

Στη συνέχεια γυρίσαμε πίσω μέχρι να βρούμε και πάλι την οδό 866 για να πάρουμε τον δρόμο της επιστροφής.

Μια τυχαία, αλλά ενδιαφέρουσα ανακάλυψη

Στον δρόμο της επιστροφής και ψάχνοντας κάποιο μέρος, όπου θα μπορούσαμε να φάμε, περάσαμε και τελικά σταθμεύσαμε σε έναν πολύ όμορφο παραδοσιακό οικισμό με το όνομα “Shiroka Laka”.

Shiroka Laka

Αποδείχθηκε τελικά ότι πρόκειται για έναν πολύ δημοφιλή προορισμό σε αυτήν την περιοχή της Βουλγαρίας. Ιδρύθηκε τον 17^ο αιώνα και διασώζει την αρχιτεκτονική εκείνης της περιόδου. Αλλά απ’ ότι διαβάσαμε στη συνέχεια διασώζει και τη μουσική και χορευτική της παράδοση. Τα σπίτια είναι χτισμένα ψηλά στις παρυφές του βουνού, με αμφιθεατρικό τρόπο και στις δύο πλευρές του ποταμού που διασχίζει τον οικισμό. Οι χτίστες της περιοχής ήταν ξακουστοί σε όλη τη χώρα.

Η αλήθεια είναι ότι δεν περπατήσαμε πολύ μέσα στο χωριό για να το εξερευνήσουμε. Παρόλα αυτά απολαύσαμε ένα υπέροχο, παραδοσιακό γεύμα σε ταβέρνα της περιοχής και συνεχίσαμε τον δρόμο μας.

Περάσαμε από το χιονοδρομικό κέντρο του Pamporovo, που ακόμη και το καλοκαίρι έχει κόσμο που απολαμβάνει τη φύση, και τα λιβάδια της περιοχής Rozhen. Εδώ και χρόνια αποτελούν χώρο συνάντησης, κατασκήνωσης και ανάπαυσης για πολλούς ντόπιους. Εκεί είδαμε και τη μεγαλύτερη βουλγαρική σημαία της χώρας, με ύψος 110μ.

Ζλάτογκραντ

Τελικός σταθμός επί βουλγαρικού εδάφους το Ζλάτογκραντ, ακριβώς δίπλα στα σύνορα με την Περιφερειακή Ενότητα Ξάνθης. Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική του, οι θερμές πηγές του, τα όμορφα φυσικά τοπία της περιοχής και η εγγύτητα στα σύνορα, έχουν μετατρέψει τα τελευταία χρόνια τη μικρή αυτή πόλη σε πραγματικό τουριστικό πόλο έλξης των Ελλήνων και όχι μόνο.